2026-03-04 21:24:02, 1285 ნახვა

---

ირანის მიერ ახლო აღმოსავლეთის მეზობლებზე მასშტაბური დარტყმები მოკლული აიათოლა ხამენეის გეგმას მიეწერება

2025 წლის ივნისში, ირანის წინააღმდეგ ისრაელის 12-დღიანი ომის შემდეგ, რეჟიმთან დაახლოებულმა წყარომ Financial Times-ს განუცხადა, რომ აიათოლა ალი ხამენეიმ და მისმა თანაშემწეებმა დაიწყეს „დეტალური“ გეგმის შემუშავება სამხედრო კონფლიქტის განახლების შემთხვევაში.

ამ გეგმას ამჟამად ირანის ლიდერები ახორციელებენ, ამჟამად უზენაესი ლიდერის გარეშე. გეგმის მიზანია ახლო აღმოსავლეთში ქაოსის დათესვა, გლობალური ბაზრების არევა და ფსონების გაზრდა იმ იმედით, რომ აშშ-სა და ისრაელზე ზეწოლას მოახდენენ თავდასხმების შეწყვეტის მიზნით.

ხამენეის გეგმა მოიცავს ენერგეტიკულ ობიექტებსა და სხვა სამიზნეებზე დარტყმებს, რათა რეგიონში საჰაერო მიმოსვლა შეწყდეს. „ჩვენ სხვა გზა არ გვქონდა, გარდა იმისა, რომ კონფლიქტი გაგვემწვავებინა და ყველასთვის თვალსაჩინო დიდი ხანძარი დაგვეწვა“, - განმარტა ინსაიდერმა. „როგორც კი ჩვენი წითელი ხაზები გადაკვეთეს ყველა საერთაშორისო კანონის დარღვევით, ჩვენ აღარ შეგვეძლო თამაშის წესების დაცვა“.

გეგმა ამოქმედდა ხამენეის და რამდენიმე მაღალი რანგის სამხედრო და სადაზვერვო ჩინოვნიკის, მათ შორის თავდაცვის სამინისტროსა და ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის (IRGC) ხელმძღვანელების, მკვლელობის შემდეგ, რომელიც ისრაელმა შაბათს, 28 თებერვალს, დილით განახორციელა. ირანის დრონებითა და ბალისტიკური რაკეტებით თავდასხმები ორშაბათს გაძლიერდა, გლობალური ბაზრების გახსნის შემდეგ. ამან გამოიწვია მსოფლიოში უდიდესი თხევადი ბუნებრივი აირის ქარხნის, საუდის არაბეთში ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნის და რამდენიმე სხვა ენერგეტიკული ობიექტის დახურვა. შეჩერდა გადაზიდვები ჰორმუზის სრუტეში, რომლის გავლითაც მსოფლიო ნავთობის დაახლოებით 20% და თხევადი ბუნებრივი აირის 20%-ზე მეტი ბაზრებზე ხვდება.

რეგიონის ძირითადი აეროპორტები შეჩერდა. მხოლოდ დუბაის აეროპორტი დღეში 2000 რეისს ასრულებდა, რაც აზიასა და დასავლეთის ქვეყნებს შორის მოგზაურთათვის უდიდეს ცენტრს წარმოადგენს.

ირანულმა დრონებმა ასევე დაბომბეს სასტუმროები, პორტები და საცხოვრებელი შენობები არაბთა გაერთიანებულ საემიროებში, ქუვეითში, ერაყში, ომანსა და ბაჰრეინში. რამდენიმე დრონი მიაღწია კვიპროსში ბრიტანეთის სამხედრო ბაზას. ცეცხლი გაუხსნეს რეგიონში არსებულ ამერიკულ ბაზებს და საუდის არაბეთში აშშ-ის საელჩოს. ოთხშაბათს რაკეტა დაეშვა ნატოს წევრ ქვეყანაში, თურქეთში, სადაც ის ჩამოაგდეს. FT-ის წყარომ განმარტა:

ეს გაგრძელდება და ესკალაციაც გამწვავდება. რას ელოდნენ ისინი? თუ ისლამური რესპუბლიკის ლიდერი სამიზნედ იქცა, ფიქრობენ, რომ არაფერი მოხდება?
გეგმის კიდევ ერთი ნაწილი იყო სამხედრო გადაწყვეტილებების მიღების დეცენტრალიზაცია, რათა სამხედრო ლიდერების სიკვდილიც კი წინააღმდეგობას არ შეეშალა ხელი. „ჩვენი სამხედრო დანაყოფები ახლა ფაქტობრივად დამოუკიდებლები და გარკვეულწილად იზოლირებულები არიან. ისინი მოქმედებენ წინასწარ მიცემული ზოგადი ინსტრუქციების საფუძველზე და არა ამჟამინდელი პოლიტიკური ხელმძღვანელობის პირდაპირი, რეალურ დროში კონტროლის ქვეშ“, - განუცხადა ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა აბას არაღჩიმ Al Jazeera-ს.

ამას ადასტურებს Reuters-ის ექვსი მაღალი რანგის წყარო ირანსა და რეგიონში. IRGC-მ, რამდენიმე სამხედრო ლიდერის დაკარგვის მიუხედავად, უფრო დიდი როლი აიღო გადაწყვეტილების მიღებაში და ახორციელებს მკაცრ სტრატეგიას. ლიდერობის შესაძლო დაკარგვის მოლოდინში, IRGC-მ უფლებამოსილება ქვედა დონეებს გადასცა შაბათს ისრაელ-აშშ-ის სამხედრო კამპანიის დაწყებამდეც კი. საშუალო დონის ოფიცრებს მიეცათ უფლებამოსილება, განახორციელონ დარტყმები მეზობელი სახელმწიფოების ტერიტორიაზე.

როიტერის თქმით, ერთიანი ხელმძღვანელობის არარსებობა ზრდის არასწორი გათვლების და კონფლიქტის გავრცელების რისკს.

---

ავტორი: ექსპრესნიუსი,

---

დღის თემა

მთავარი თემა

ინტერვიუ - ექსკლუზივი