ომის შედეგად ყველაზე ღარიბი რუსები იყვნენ მთავარი ბენეფიციარები, ხოლო ომამდელი მაღალი შემოსავლის მქონეები დაზარალდნენ, ნათქვამია ცენტრალური ბანკის მკვლევარების მიერ სრულიად რუსეთის ოჯახების ფინანსების კვლევის შედეგების ანალიზში. ასეთი კვლევები ყოველ ორ წელიწადში ერთხელ ტარდება.

აშკარავების მიხედვით, 2022 წლიდან 2024 წლამდე რეალური ფულადი შემოსავალი (ინფლაციის გათვალისწინებით) გაიზარდა ოჯახების 65%-ისთვის, ხოლო შემცირდა 26%-ისთვის. ოჯახების 22%-ისთვის შემოსავალი გაიზარდა 50%-ით ან მეტით, ხოლო 19%-ისთვის - მინიმუმ 10%-ით. ახლა, ცენტრალური ბანკის ანალიტიკოსებმა დაადგინეს, თუ ვინ ჭარბობს ამ ჯგუფებში: „2022 წელს შემოსავლის ყველაზე მნიშვნელოვანი ზრდა დაფიქსირდა დაბალი შემოსავლის მქონე ოჯახებში. რეალური შემოსავლის შემცირება (10%-ზე მეტი) უფრო ხშირად განიცადეს შედარებით შეძლებულმა ოჯახებმა“.

უზარმაზარმა სამხედრო ხარჯებმა დეპრესიულ რეგიონებს ისეთი ფული მოუტანა, როგორიც დიდი ხნის განმავლობაში არ უნახავთ. თავდაცვის ინდუსტრიის საწარმოებში წარმოება მკვეთრად გაიზარდა და ბევრმა სამ ცვლაში დაიწყო მუშაობა - სწორედ ამან გამოიწვია ხელფასების რბოლა, განმარტა ანდრეი იაკოვლევმა, ჰარვარდ დევისის ცენტრის ასოცირებულმა მკვლევარმა. გარდა ამისა, ყველაზე ნაკლებად შეძლებული რუსები უფრო მეტად მზად იყვნენ თავდაცვის სამინისტროსთან კონტრაქტების გასაფორმებლად და ომში წასულიყვნენ.

ღარიბმა ადამიანებმა, რომელთა შემოსავალიც გაიზარდა, მნიშვნელოვნად მეტი ხარჯვა დაიწყეს. ცენტრალური ბანკის ანალიტიკოსებმა ამ ოჯახებში ხარჯების მნიშვნელოვანი ზრდა აღმოაჩინეს. ამ ჯგუფმა „მკვეთრი ზრდა დაინახა გამძლე საქონელზე მოთხოვნაზე და იპოთეკური ვალის მქონე ოჯახების პროცენტული მაჩვენებელიც გაიზარდა“, - აღნიშნეს მათ. რეალური ჯამური ხარჯების ორი წლის განმავლობაში ზრდის ხარისხი პირდაპირ კავშირში იყო ოჯახების შემოსავლის ზრდის ტემპთან. რაც უფრო დაბალი იყო შემოსავალი 2022 წელს, ანუ რაც უფრო ნაკლებად შეძლებული იყო ოჯახი, მით უფრო სწრაფად იზრდებოდა ხარჯები.

ეს ოჯახები არა მხოლოდ ხარჯავდნენ, არამედ ზოგავდნენ კიდეც. „ამ იმავე ოჯახებში ფინანსური აქტივების მნიშვნელოვანი ზრდა დაფიქსირდა 2022 წელს დაფიქსირებულ დაბალ დონესთან შედარებით, რაც ნიშნავს, რომ იმ ოჯახებმა, რომლებმაც მნიშვნელოვნად გაზარდეს შემოსავალი, ერთდროულად გაზარდეს როგორც ხარჯები, ასევე დანაზოგი“. ორი წლის განმავლობაში, რეალური შემოსავლის ცვლილების მიხედვით, შვიდი ჯგუფიდან ექვსში ფინანსური აქტივების საშუალო მაჩვენებელი გაიზარდა (მხოლოდ მათ, ვისი შემოსავალიც 3-10%-ით შემცირდა, ცვლილება არ შეინიშნებოდა) და ყველაზე დიდი ზრდა მათ შორის იყო, ვისი შემოსავალიც ყველაზე მეტად გაიზარდა. ცენტრალური ბანკის ცნობით, ამ ჯგუფში მნიშვნელოვნად გაიზარდა ხარჯები, მათ შორის უძრავი ქონებისა და გამძლე საქონლის, ასევე ფინანსური აქტივების.

მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორმა ნატალია ზუბარევიჩმა მკვეთრად გაზრდილი შემოსავლის მქონე ოჯახების ქცევა შემდეგნაირად აღწერა: „ჯერ იფარება სესხები, რომელთაგან ერთზე მეტი გაქვთ... მიმდინარე მოხმარება უმჯობესდება, შემდეგ... ჩნდება შესაძლებლობა, შეიძინოთ მანქანა ავტო სესხით ან აიღოთ იპოთეკური სესხი“. სბერბანკის ფინანსური ანალიზის ცენტრის ხელმძღვანელმა, მიხაილ მატოვნიკოვმა, მსგავსი მოსაზრება გამოთქვა და შეაფასა, რომ „ქვეყნის მოსახლეობის დაახლოებით 11%-მა ორ წელიწადში სამჯერ გაზარდა შემოსავალი“.

ცენტრალური ბანკის ანალიტიკოსებმა ვალის ტვირთსა და შემოსავლის ცვლილებებს შორის აშკარა კორელაცია ვერ აღმოაჩინეს. ვალდებულებები გაიზარდა როგორც ყველაზე მაღალი, ასევე ყველაზე დაბალი შემოსავლის ზრდის ტემპის მქონე ოჯახებისთვის, ხოლო სესხებზე განაცხადის შემტანი ოჯახების წილი ყველა ჯგუფში შემცირდა. მხოლოდ ისინი იყვნენ უფრო ფრთხილები სესხების აღებისას, ვისი რეალური შემოსავალიც ერთ სულ მოსახლეზე შემცირდა ან მხოლოდ ოდნავ გაიზარდა. ამ ჯგუფებში ვალდებულებების მქონე ოჯახების წილი უფრო მნიშვნელოვნად შემცირდა, ხოლო ვალები რეალურ პირობებში არ გაიზარდა.

ცენტრალური ბანკის ანალიტიკოსები შიშობენ, რომ შემოსავლის სწრაფი ზრდა საპირისპირო შედეგს გამოიღებს. ჯგუფი, რომელსაც ყველაზე მაღალი შემოსავლის ზრდა აქვს, ყველაზე ოპტიმისტურად არის განწყობილი თავისი მომავალი ფინანსური მდგომარეობის მიმართ. ყველა ჯგუფში გავრცელებულია მოლოდინი, რომ მათი ფინანსური მდგომარეობა მომავალ წელს უცვლელი დარჩება (65-71%), მაგრამ მათ შორის, ვისი შემოსავალიც 50%-ზე მეტით გაიზარდა, მომავალ წელს მათი ფინანსური მდგომარეობის გაუმჯობესების ნდობა ყველაზე მაღალია (21%), ხოლო სიტუაციის გაუარესების შიში ყველაზე დაბალია (10%). სხვა ჯგუფებს შორის 12-17% გაუმჯობესებას ელის, ხოლო 16-18% გაუარესებას.

ცენტრალური ბანკი აღნიშნავს, რომ ნდობა უფრო ძლიერად იზრდება შემოსავლების სწრაფად ზრდასთან ერთად და აფრთხილებს, რომ წარსული შემოსავლის ზრდაზე დაფუძნებული ასეთი გაზრდილი ოპტიმიზმი „შეიძლება შეიცავდეს ხარჯების, დაზოგვისა და სესხების შესახებ გადაწყვეტილებებში შეცდომების რისკს“.

„როსსტატის“ მონაცემებით, რეალური ხელფასის ზრდა უკვე შენელებულია: პირველი რვა თვის განმავლობაში ის წლიურად 4.4%-ით გაიზარდა, 2024 წლის იანვარ-აგვისტოს 9.1%-თან შედარებით. თუმცა, რეალური განკარგვადი შემოსავალი კვლავ იგივე ტემპით იზრდება: იანვარ-სექტემბერში 9.2%-ით, წინა წლის 8.8%-თან შედარებით.

ავტორი: ექსპრესნიუსი,

სოციალური ქსელები

საქართველოს ბანკის პარტნიორმა კომპანია აგროტექნომ ქართულ ბაზარზე ახალი ბრენდი - Weitai შემოიყვანა

ცოფის შემთხვევის დაფიქსირების გამო, წალკაში კარანტინი გამოცხადდა

ბაზისბანკის მხარდაჭერით ფულის გლობალური კვირეულისადმი მიძღვნილი ნახატების კონკურსი "ჩემი რეგიონი - ჩემი ბანკნოტი" დასრულდა

RECSOL-მა Altaris-ის „საუკეთესო მწვანე ინიციატივის“ ჯილდო მიიღო - „თეგეტა ჰოლდინგის“ მხარდაჭერით საქართველოში საბურავების გადამმუშავებელი საწარმო შენდება