2025-10-20 16:34:47, 775 ნახვა

---

ევროკავშირმა გადაწყვიტა, სამუდამოდ შეწყვიტოს რუსული გაზის მიწოდება უნგრეთისა და სლოვაკეთისთვის.

სამწლიანი დარწმუნებისა და დათმობების შემდეგ, ევროკავშირის ქვეყნებმა გადაწყვიტეს, შეწყვიტონ უნგრეთისა და სლოვაკეთის მიერ რუსული გაზის შესყიდვები, ასევე შეაჩერონ თხევადი ბუნებრივი აირის მიწოდება. ორშაბათს, ევროკავშირის საბჭომ დაამტკიცა გეგმა რუსეთიდან იმპორტის თანდათანობითი შემცირების შესახებ, რითაც გადალახა ქვეყნის მთავარი მყიდველების ვეტო.

შეთანხმება „რუსეთიდან როგორც მილსადენური, ასევე თხევადი ბუნებრივი აირის (LNG) იმპორტის იურიდიულად სავალდებულო, ეტაპობრივ აკრძალვას ითვალისწინებს, სრული აკრძალვით 2028 წლის 1 იანვრიდან“, - ნათქვამია ევროკავშირის საბჭოს განცხადებაში. ეს „წარმოადგენს ამბიციურ სიგნალს ეტაპობრივი გაუქმების განხორციელების მზადყოფნის შესახებ“. აკრძალვა ძალაში შევა 2026 წლის 1 იანვრიდან, არსებული კონტრაქტებისთვის გარდამავალი პერიოდი კი რჩება: 2025 წლის 17 ივნისამდე დადებული მოკლევადიანი კონტრაქტები ძალაში დარჩება 2026 წლის 17 ივნისამდე, ხოლო გრძელვადიანი კონტრაქტები ძალაში დარჩება 2028 წლის 1 იანვრამდე. არსებულ კონტრაქტებში ცვლილებები დაშვებული იქნება მხოლოდ „ვიწროად განსაზღვრული ოპერაციული მიზნებისთვის“.

ევროკავშირის ენერგეტიკის მინისტრები პოზიციაზე კვალიფიციური უმრავლესობით შეთანხმდნენ. ეს არ არის სანქცია, რომელიც ევროკავშირის ყველა ქვეყნის ერთსულოვან მხარდაჭერას მოითხოვს, არამედ სავაჭრო ღონისძიებაა და უნგრეთსა და სლოვაკეთს მისი დაბლოკვა არ შეუძლიათ. ახლა ეს ღონისძიება ევროპარლამენტმა უნდა დაამტკიცოს, რომელმაც ცოტა ხნის წინ რუსეთიდან ნავთობისა და გაზის იმპორტზე დაჩქარებული ემბარგოც კი მოითხოვა. ბლუმბერგის ცნობით, ევროკავშირი საბოლოო შეთანხმების მიღწევას წლის ბოლომდე ისახავს მიზნად.

ევროკავშირის მოწოდებების მიუხედავად, ბუდაპეშტმა და ბრატისლავამ უარი თქვეს ნავთობისა და გაზის მომარაგების დივერსიფიკაციაზე აქტიურად, იმ მოტივით, რომ ზღვაზე წვდომის არარსებობის და ხორვატიის გავლით მილსადენის არასაკმარისი გამტარუნარიანობის გამო, ისინი ვერ ახერხებენ რუსული ნედლი ნავთობის ჩანაცვლებას მისაღებ ფასებში. მათ შესყიდვებიც კი გაზარდეს: ენერგეტიკისა და სუფთა ჰაერის კვლევის ცენტრის (CREA) მონაცემებით, მათ წელს უკვე გადაიხადეს 5.58 მილიარდი ევრო, 2024 წლის მთელი პერიოდის 5.56 მილიარდ ევროსთან შედარებით. მიუხედავად იმისა, რომ რუსეთი მუდმივად ესხმის თავს უკრაინის ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურას, „უნგრეთი და სლოვაკეთი მილიარდობით ევროს უხდიან რუსეთს“, რომელიც ამ ფულს „თავისი საომარი მანქანისთვის იყენებს... ეს მიუღებელია“, - განუცხადა ლიეტუვის ენერგეტიკის მინისტრმა ჟიგიმანტას ვაიჩუნასმა Politico-ს.

სლოვაკეთის პრემიერ-მინისტრმა რობერტ ფიკომ პირობა დადო, რომ დაბლოკავდა რუსეთის წინააღმდეგ ევროკავშირის მე-19 სანქციების პაკეტს, თუ მისი ქვეყანა არ მიიღებს შეღავათებს გაზის იმპორტზე. თუმცა, ვაიჩუნასმა, სლოვაკეთსა და უნგრეთზე მითითებით, თქვა, რომ ისინი ყოველთვის ასე იქცევიან და „ახლა ჩვენ ნამდვილად მტკიცე პოზიცია უნდა დავიკავოთ“.

უნგრეთის სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ MVM-ს ხელშეკრულება „გაზპრომთან“ 2036 წლამდე აქვს და ასევე დებს მოკლევადიან სეზონურ გარიგებებს. სლოვაკეთის ნავთობისა და გაზის ნავთობპროდუქტების კომპანიას კონტრაქტი 2034 წლამდე აქვს გაფორმებული.

ევროკავშირის წინადადება, სავარაუდოდ, „კატაკლიზმს“ არ გამოიწვევს, განუცხადა უნგრეთის ნავთობისა და გაზის ინდუსტრიის წარმომადგენელმა Politico-ს:

მთავრობა და პოლიტიკოსები მართლაც ყვირიან „მგელს!“ - ვნახოთ, გამოჩნდება თუ არა ეს მგელი.
Erste Bank-ის ნავთობისა და გაზის ანალიტიკოსის, ტამაშ პლეცერის თქმით, ფასები საშუალოვადიან პერსპექტივაში, სავარაუდოდ, 5-10%-ით გაიზრდება. თუმცა, თუ ევროკომისია გაზის ტრანზიტის საფასურის შემცირებაზე მოლაპარაკებებში დაეხმარება, მისი აზრით, ამან შეიძლება ფასის ზრდის 40%-მდე აღმოფხვრას.

მისი თქმით, უნგრეთს შეუძლია ალტერნატივა იპოვოს დასავლეთ ევროპის ქვეყნებიდან და საბერძნეთიდან თხევადი ბუნებრივი აირის მიწოდების სახით, ხოლო 2027 წლის შუა პერიოდიდან - შავი ზღვის შელფზე არსებული ახალი რუმინული საბადოდან. ანალიტიკოსის თქმით, გაზის ინდუსტრია ამისთვის „აბსოლუტურად“ მზადაა.

Bloomberg-ის ცნობით, რაც შეეხება რუსული თხევადი ბუნებრივი აირის შესყიდვებს, რომელიც თხევადი ბუნებრივი აირის მთლიანი იმპორტის დაახლოებით 15%-ს შეადგენს, მის წინააღმდეგ კონკრეტული ზომები ამ კვირის ბოლოს განიხილება. „საქმე მხოლოდ მიმდინარე კონფლიქტს არ ეხება“, - განაცხადა ევროკავშირის ენერგეტიკის კომისარმა დენ იორგენსენმა ორშაბათს მინისტერიალის დაწყებისას. „საქმე მომავალს ეხება. ჩვენ აღარასდროს უნდა დავუშვათ იგივე შეცდომა (რუსეთზე დამოკიდებულების.

---

ავტორი: ექსპრესნიუსი,

---

დღის თემა

მთავარი თემა

ინტერვიუ - ექსკლუზივი