2022 წელს, მას შემდეგ, რაც რუსეთის ფედერაციამ უკრაინაში სრულმასშტაბიანი ომი წამოიწყო, ევროინტეგრაციის მსურველი ქვეყნებისთვის შესაძლებლობების ფანჯარა გაიხსნა, რაც უკრაინამ 4 დღეში გამოიყენა. საომარ მდგომარეობაში მყოფმა ქვეყანამ ევროკავშირში გაწევრიანების შესახებ განაცხადი 22 თებერვალს, საქართველომ და მოლდოვამ კი, 3 მარტს შეიტანეს. უკრაინამ და მოლდოვამ განაცხადის შეტანიდან 3 თვეში მიიღეს სტატუსი, საქართველო კი, ევროპულ პერსპექტივას დასჯერდა.

მას შემდეგ, რაც საქართველოს EU-ის კანდიდატის სტატუსზე უარი უთხრეს, ხელისუფლებაში მყოფი „ქართული ოცნება“ აცხადებდა, რომ „საქართველოს უსამართლოდ მოექცნენ; გაწყვეტილება დამსახურებაზე დაფუძნებული არ ყოფილა და რომ კანდიდატის სტატუსს მხოლოდ სიმბოლური დატვირთვა ჰქონდა“. მმართველი ძალა ასევე ავითარებდა ნარატივს, რომ ქვეყანა EU-ის გზაზე მხოლოდ „მეორე ფრონტის“ გახსნის სანაცვლოდ წაიწევდა წინ.

2022 წლის ივნისში საქართველოსთვის ევროპული პერსპექტივის მინიჭების შემდეგ, ქვეყანას სტატუსის მისაღებად 12 პირობა დაუწესდა.

რეკომენდაციები ასე გამოიყურებოდა:

• დეპოლარიზაცია
• საარჩევნო და ინსტიტუციური რეფორმები
• დამოუკიდებელი სასამართლო
• ანტიკორუფციული ზომები
• დეოლიგარქიზაცია
• ორგანიზებული დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლა
• მედია
• მოწყვლადი ჯგუფები
• გენდერული ძალადობა და ქალთა მიმართ ძალადობა
• სამოქალაქო საზოგადოების ჩართულობა
• ECHR-ის გადაწყვეტილებების პროაქტიული გათვალისწინება
• დამოუკიდებელი სახალხო დამცველი

გზა კანდიდატობამდე მწვავე პოლიტიკური დაპირისპირებითა და შეფასებებით იყო აღსავსე. 2023 წლის განმავლობაში არ ცხრებოდა კამათი იმასთან დაკავშირებით, თუ როგორ მიმდინარეობდა მუშაობა 12 პრიორიტეტის შესასრულებლად. ხელისუფლება სტატუსის მისაღებად საჭირო დათქმების უდიდეს ნაწილს შესრულებულად აცხადებდა, თუმცა მას მხოლოდ „ქართული ოცნების“ დამსახურებად მიიჩნევდა და ამბობდა, რომ ოპოზიციას EU-ის გზაზე არაფერი გაუკეთებია. თავის მხრივ, ოპოზიციური სპექტრი მმართველ უმრავლესობას კანდიდატის სტატუსის საბოტაჟში სდებდა ბრალს და ხაზს უსვამდა, რომ მთავრობა არათუ რეკომენდაციების შესრულებაზე მუშაობდა, არამედ ევროინტეგრაციის საწინააღმდეგო ნაბიჯებსაც დგამდა.

სექტემბრის დასაწყისში, საქართველოში ევროკავშირის უმაღლესი წარმომადგენელი ჯოზეფ ბორელი ჩამოვიდა. მთავრობის ადმინისტრაციაში პრემიერ-მინისტრ ირაკლი ღარიბაშვილისა და ჯოზეფ ბორელის ერთობლივ პრესკონფერენციაზე ცხადი გახდა, რომ ოფიციალურ თბილისსა და ბრიუსელს 12 პრიორიტეტის შესრულებასთან დაკავშირებით სრულიად საპირისპირო ხედვები ჰქონდათ.

მთავრობის მეთაურის მტკიცებით, ევროკომისიის 12 რეკომენდაციდან  შესასრულებელი იყო „რამდენიმე რეკომენდაცია“, მათ შორის დეპოლარიზაცია, დეოლიგარქიზაცია და სასამართლო რეფორმა. ბორელი კი ამბობდა, რომ შესრულებული იყო მხოლოდ 3 რეკომენდაცია, დანარჩენი 9 კი შესასრულებელი.

როგორ მიდის საქართველო ევროკომისიის 12 პირობის შესრულებისკენ? - ამ სახელწოდებით, "ღია საზოგადოების ფონდის" ლიდერობით, 9 საზოგადოებრივმა ორგანიზაციამ სექტემბერში გამოაქვეყნა რიგით მე-6 და ერთ-ერთი ბოლო შეფასების დოკუმენტი - სტატუსმეტრი, რომელიც საქართველოს ხელისუფლების მიერ ევროკავშირის 12 პრიორიტეტის შესრულებასთან დაკავშირებით, 20 ივნისიდან 15 სექტემბრამდე პერიოდში არსებულ მდგომარეობას ასახავდა. დოკუმენტში ნათქვამი იყო, რომ სრულად იყო შესრულებული ერთი პირობა; მეტწილად შესრულებული იყო ორი პირობა; ნაწილობრივ შესრულებული - შვიდი პირობა და ჯერ კიდევ შესასრულებელი იყო ევროკავშირის ორი პირობა (დეოლიგარქიზაცია და დეპოლარიზაცია).

8 ნოემბერს, ევროკომისიამ ევროკავშირის გაფართოების შესახებ ანგარიში გამოაქვეყნა, რომლითაც ის ევროპულ საბჭოს მიმართავდა რეკომენდაციით, რომ საქართველოსთვის EU-ის წევრობის კანდიდატი ქვეყნის სტატუსი მიენიჭებინა. რეკომენდაცია ასევე გაცემული იყო უკრაინისა და მოლდოვისთვის მოლაპრაკებების გახსნაზე, ბოსნია-ჰერცეგოვინისთვის კი, დათქმების შესრულების შემდეგ მოლაპარაკებების დაწყებაზე.

ევროკომისიის მიერ რეკომენდაციის გაცემამდე და მის შემდეგ, მმართველი ხელისუფლების წარმომადგნლების რიტორიკა მეტ-ნაკლებად შეიცვალა. ევროპული საბჭოს გადაწყვეტილებამდე, რომელსაც ქვეყანა დეკემბრის დასაწყისში ელოდა, პრეზიდენტი, აღმასრულებელი და საკანონმდებლო ხელისუფლება, ოპოზიცია და არასამთავრობო სექტორი, თხოვნით, რომ მიენიჭებინათ ქვეყნისთვის სტატუსი, მართავდა შეხვედრებს ევროპელ ლიდერებთან, გეგმავდა ვიზიტებს ევროპულ დედაქალაქებში, ავრცელებდა მიმართვებს და აორგანიზებდა აქციებს. პრეზიდენტმა, სალომე ზურაბიშვილმა პეტიციაზე - „ჩვენი ხმა ევროპას“ ხელმოწერების შეგროვება დაიწყო. პეტიციაზე ხელმოწერით საქართველოს მოქალაქეები ევროპის ლიდერებს მიმართავდნენ, რომ დეკემბერში სტატუსი მიენიჭებინათ.

14 დეკემბერს, ევროპულმა საბჭომ საქართველოს ევროკავშირის წევრობის კანდიდატი ქვეყნის სტატუსი მიანიჭა, ხოლო უკრაინასა და მოლდოვასთან გაწევრიანების მოლაპარაკებების გახსნის გადაწყვეტილება მიიღო. საბჭომ ასევე გადაწყვიტა, რომ ევროკავშირი დაიწყებს მოლაპარაკებებს ბოსნია-ჰერცეგოვინასთან მას შემდეგ, რაც ქვეყანა წევრობის კრიტერიუმებთან შესაბამისობის აუცილებელ ხარისხს მიაღწევს​.

საქართველომ სტატუსი 9 დათქმით მიიღო, დათქმები კი, ასე გამოიყურება:

• ევროკავშირისა და მისი ღირებულებების წინააღმდეგ დეზინფორმაციასთან და უცხოურ საინფორმაციო მანიპულაციასა და ჩარევასთან ბრძოლა;
• ევროკავშირის საერთო საგარეო უსაფრთხოების პოლიტიკასთან საქართველოს შესაბამისობის გაუმჯობესება;
• პოლიტიკური პოლარიზაციის საკითხის შემდგომი განხილვა, მათ შორის, პარლამენტში ოპოზიციურ პარტიებთან ერთად საკანონმდებლო მუშაობა უფრო ინკლუზიური გზით, განსაკუთრებით, საქართველოს ევროინტეგრაციასთან დაკავშირებულ კანონმდებლობაზე;
• თავისუფალი, სამართლიანი და კონკურენტული საარჩევნო პროცესის უზრუნველყოფა, განსაკუთრებით 2024 წელს და ეუთო/ოდირის რეკომენდაციების გათვალისწინება. საარჩევნო რეფორმის დასრულება, მათ შორის, არჩევნებამდე მუშაობის დაწყება ელექტორატის ადეკვატური წარმომადგენლობის უზრუნველსაყოფად;
• საპარლამენტო კონტროლის დანერგვის გაუმჯობესება, განსაკუთრებით უსაფრთხოების სამსახურებზე. ინსტიტუციური დამოუკიდებლობის, განსაკუთრებით საარჩევნო ადმინისტრაციის, ეროვნული ბანკის და კომუნიკაციების კომისიის მიუკერძოებლობის უზრუნველყოფა;
• ჰოლისტური და ეფექტიანი სასამართლო რეფორმის დანერგვა და დასრულება. მათ შორის, იუსტიციის უმაღლესი საბჭოსა და პროკურატურის სამსახურის სრულფასოვანი რეფორმის განხორციელება, ვენეციის კომისიის რეკომენდაციების სრულად გათვალისწინებით და გამჭვირვალე და ინკლუზიური პროცესით;
• ანტიკორუფციული ბიუროს, სპეციალური საგამოძიებო სამსახურისა და პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის ეფექტურობისა, ინსტიტუციური დამოუკიდებლობისა და მიუკერძოებლობის უზრუნველყოფა. ამ ორგანოებთან დაკავშირებით ვენეციის კომისიის რეკომენდაციების გათვალისწინება ინკლუზიურ პროცესით. კორუფციისა და ორგანიზებული დანაშაულის საქმეების ეფექტური გამოძიების ძლიერი გამოცდილების დაგროვება;
• მიმდინარე სამოქმედო გეგმის გაუმჯობესება დეოლიგარქიზაციასთან დაკავშირებით, რათა დეოლიგარქიზაცია განხორციელდეს მრავალსექტორული, სისტემური მიდგომით, ვენეციის კომისიის რეკომენდაციების შესაბამისად, გამჭვირვალე და ინკლუზიური პროცესის შედეგად, ოპოზიციური პარტიებისა და სამოქალაქო საზოგადოების ჩართულობით;
• ადამიანის უფლებების დაცვის გაუმჯობესება, მათ შორის, ადამიანის უფლებების ამბიციური სტრატეგიის განხორციელებით, ასევე შეკრებისა და გამოხატვის თავისუფლების უზრუნველყოფით. დაიწყოს მიუკერძოებელი, ეფექტური და დროული გამოძიებები მოწყვლადი ჯგუფების, მედია-პროფესიონალებისა და სამოქალაქო საზოგადოების აქტივისტების მიმართ საფრთხისშემცველ შემთხვევებზე და ძალადობის ორგანიზატორებისა და დამნაშავეების პასუხისგებაში მიცემა. სამოქალაქო საზოგადოებასთან კონსულტაციების გამართვა, კანონშემოქმედებით და პოლიტიკის შემუშავების პროცესში მათი ჩართულობისა და თავისუფლად მოქმედების უზრუნველყოფა.

საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა, ირაკლი ღარიბაშვილმა ევროპული საბჭოს გადაწყვეტილების შეფასებისას თქვა, რომ "მივიღეთ ის, რაც დავიმსახურეთ და რომ ეს მთავრობის 10-წლიანი მუშაობის შეფასება" იყო. მან მიღწეული წარმატებისთვის მადლობა ბიძინა ივანიშვილსაც გადაუხადა. პრეზიდენტის შეფასებით, „ქართველი ხალხის ურყევმა ნებამ თავისი სათქმელი თქვა და კანდიდატის სტატუსი დამსახურებულად მიიღო“. ოპოზიციაც ამბობდა, რომ სტატუსი ხალხმა დაიმსახურა და არა ხელისუფლებამ.

დეკემბრის ბოლოს, „ქართულმა ოცნებამ“ ევროკომისიის მიერ განსაზღვრული ნაბიჯების შესრულების სამოქმედო გეგმა გამოქვეყნა.

დოკუმენტის თანახმად, განსახორციელებელი აქტივობებია:

• საქართველოს მთავრობის კომუნიკაციის კამპანიის სამოქმედო გეგმის შემუშავება საქართველოში ევროკავშირისა და მისი ღირებულებების ხელშეწყობის მიზნით.
• სამოქმედო გეგმის განხორციელება.
• ერთიანი საგარეო და უსაფრთხოების პოლიტიკის (CFSP) ფარგლებში ევროკავშირის პოზიციებთან მიერთების მაჩვენებლის გაუმჯობესება.
• არსებული პრაქტიკის საფუძველზე, აქტიური თანამშრომლობის გაგრძელება ევროკავშირის შესაბამის სტრუქტურებთან, რათა საქართველოს ტერიტორია არ იქნას გამოყენებული ევროკავშირის მიერ დაწესებული სანქციებისგან თავის არიდების მიზნით, მათ შორის გაგრძელდება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს რეგულარული ანგარიშგება ევროკომისიის (FISMA, DG TAXUD), აშშ-სა და გაერთიანებული სამეფოს შესაბამის უწყებეთან არსებული საკომუნიკაციო არხებით, სანქცირებული და სენსიტიურ საბაჟო კოდებზე საბაჟო ოპერაციების სანქციებთან შესაბამისობის თაობაზე.
• ყველა საპარლამენტო პოლიტიკური პარტიის ჩართვა ევროინტეგრაციის და სხვა ძირითად რეფორმებთან დაკავშირებულ სამუშაო ფორმატებში. საქართველო-ევროკავშირის დღის წესრიგის საკითხებზე სამოქალაქო საზოგადოებასთან (საქართველოს ეროვნულ პლატფორმასთან ხელმოწერილი მემორანდუმის ფარგლებში) თანამშრომლობის გაგრძელება.
• 2024 წლის არჩევნებზე ეუთო/ოდირის გრძელვადიანი სადამკვირვებლო მისიის მოწვევა.
• ხელისუფლების შესაბამის ორგანოებსა და სადამკვირვებლო ორგანიზაციებს შორის ეფექტიანი თანამშრომლობისთვის სამუშაო ფორმატების შექმნა.
• საარჩევნო კოდექსში პარტიების/არჩევნების დაფინანსების საკითხზე ცვლილებების შეტანა (პოლიტიკური პარტიებისთვის იურიდიული პირების შემოწირულობების აკრძალვა; მშპ-თან მიმართებით წლიური ხარჯების ზედა ჭერის შემცირება).
• რეგულარული დიალოგის ხელშეწყობა ყველა საპარლამენტო პოლიტიკურ პარტიასა და არასამთავრობო ორგანიზაციებთან ზედამხედველობის პრაქტიკის გასაუმჯობესებლად.
• საპარლამენტო ნდობის ჯგუფის შემადგენლობის შევსება.
• სამუშაო ფორმატის შექმნა ყველა საპარლამენტო პოლიტიკური პარტიისა და არასამთავრობო ორგანიზაციების მონაწილეობით სასამართლო და პროკურატურის რეფორმის საკითხებზე. შესაბამისი საკანონმდებლო ცვლილებების განახლება. შესაბამისი საკანონმდებლო ცვლილებების მიღება.
• საკანონმდებლო ცვლილებების ინიცირება ვენეციის კომისიის რეკომენდაციების შესრულების მიზნით. ყველა საპარლამენტო პარტიასა და არასამთავრობო ორგანიზაციასთან შეხვედრების გამართვა ამ ორგანოების წლიური ანგარიშების განსახილველად.
• დეოლიგარქიზაციის გეგმის დამტკიცება საპარლამენტო პოლიტიკური პარტიებსა და არასამთავრობო ორგანიზაციებთან კონსულტაციების შემდეგ.
• საპარლამენტო პოლიტიკურ პარტიებსა და არასამთავრობო ორგანიზაციებთან შეხვედრების გამართვა დეოლიგარქიზაციის გეგმის განხორციელების ეფექტიანი მონიტორინგის მიზნით.
• სამოქალაქო საზოგადოების, საერთაშორისო ორგანიზაციებისა და სახელმწიფო უწყებების გაერთიანებული შეხვედრა. შეხვედრაზე განხილული იქნება ადამიანის უფლებების დაცვის 2024-2026 წწ. ეროვნული სამოქმედო გეგმის პროექტი.
• ადამიანის უფლებათა დაცვის 2024-2026 წწ. ეროვნული სამოქმედო გეგმის დამტკიცება საპარლამენტო პოლიტიკურ პარტიებთან და არასამთავრობო ორგანიზაციებთან კონსულტაციების შემდეგ.
• სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციებთან შეხვედრების გამართვა მიმდინარე გამოძიებებზე; ევროკომისიისთვის ყოვლისმომცველი ინფორმაციის მიწოდება გამოძიებებთან დაკავშირებით.
• არასამთავრობო ორგანიზაციებთან რეგულარული შეხვედრების გამართვა საკანონმდებლო და პოლიტიკის ფორმულირების პროცესებში მათი ჩართულობის ხელშეწყობის მიზნით.

ოპოზიციისთვის დოკუმენტი უშინაარსო და არაფრისმთქმელი აღმოჩნდა, რომელსაც ქვეყანა ევროკავშირისკენ არ მიჰყავს. „ქართული ოცნება“ კი, ვარაუდობს, რომ 2030 წელს საქართველო მზად იქნება იმისთვის, რომ ევროკავშირის სრულფასოვანი წევრი გახდეს.

ავტორი: ექსპრესნიუსი,

სოციალური ქსელები

კალასი - საქართველოს მთავრობა არასწორი მიმართულებით დგამს ნაბიჯებს

მას შემდეგ რაც რეჟიმმა კომუნალური გადასახადები გააძვირა ხარჯი 6.5%-ით გაიზარდა, სურსათის ჯგუფში კი ფასები 7.5%-ით არის გაზრდილი

ოცნების პარლამენტის წევრი: აშშ-სთან ურთიერთობები ეტაპობრივად აღდგება

სამართალდამცველებმა 1 კილოგრამამდე „კოკაინი" ამოიღეს