2023-11-08 16:31:48, 615 ნახვა

---

დეოლიგარქიზაცია, სასამართლო რეფორმა, კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლა და ადამიანის უფლებების დაცვა - რა წერია ევროკომისიის ანგარიშში

დღეს ევროკომისიამ მიიღო 2023 წლის გაფართოების პაკეტი, რომელიც დეტალურად აფასებს ალბანეთს, ბოსნია-ჰერცოგოვინას, კოსოვოს, მონტენეგროს, ჩრდილოეთ მაკედონიას, სერბეთს, თურქეთს და ასევე უკრაინას, მოლდოვასა და საქართველოს ევროკავშირში გაწევრიანებისკენ მიმავალ გზაზე. ანგარიში ყურადღებას ამახვილებს ფუნდამენტური რეფორმების განხორციელების პროგრესზე,- ამის შესახებ ევროკომისიის გაფართოების ანგარიშშია აღნიშნული.

როგორც ანგარიშშია ნათქვამი, საქართველოს შემთხვევაში, მიღწეული შედეგების გათვალისწინებით, ევროკომისია რეკომენდაციით მიმართავს ევროპულ საბჭოს, საქართველოს ევროკავშირის კანდიდატი ქვეყნის სტატუსი მიენიჭოს.

"ბოლო თვეებში საქართველომ გადადგა ნაბიჯები ევროკავშირთან ჩართულობის გასაძლიერებლად და რეფორმების გაზრდის მიზნით. მისი წევრობის განაცხადის შესახებ კომისიის დასკვნაში განსაზღვრული 12 პრიორიტეტის გადასაჭრელად, საქართველომ მიიღო საკანონმდებლო აქტები და პოლიტიკური ქმედებები გენდერული თანასწორობის, ქალთა მიმართ ძალადობისა და ორგანიზებული დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლის, ასევე ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილების გათვალისწინებით. განხორციელდა სასამართლო რეფორმა, თუმცა ჯერ კიდევ საჭიროა იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს ჰოლისტიკური რეფორმა. საქართველომ "დეოლიგარქიზაციის შესახებ" კანონები და სამოქმედო გეგმა გაუზიარა ვენეციის კომისიას დასკვნის მისაღებად. მიღებულ იქნა ადამიანის უფლებების დაცვის სტრატეგია და მიმდინარეობს სამოქმედო გეგმის შემუშავება. სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენლებთან თანამშრომლობის მემორანდუმი გაფორმდა. ძლიერი მრავალპარტიული პოლიტიკური კონსენსუსის ჩამოყალიბება ხელს შეუწყობს პოლარიზაციის დაძლევას და დააჩქარებს მის ევროპულ გზას", - აღნიშნულია ანგარიშში.

ევროკომიის განცხადებით, უნდა მოხდეს თანამშრომლობა, კომპრომისების მიღწევა და ინკლუზიური კონსულტაციები ოპოზიციურ პარტიებთან და სამოქალაქო საზოგადოებასთან, განსაკუთრებით რეფორმებთან დაკავშირებით, რომლებიც დაკავშირებულია საქართველოს ევროკავშირის დღის წესრიგთან.

„პარლამენტის წევრთა უმეტესობამ დაასრულა პარლამენტის ბოიკოტი და რამდენიმე კანონი მიიღეს მრავალპარტიული მხარდაჭერით. რეგულარული მინისტრებისთვის შეკითხვების დასმა იმართება პარლამენტში, რომლის მიზანია, დაიწყოს დისკუსია, განსაკუთრებით ევროკავშირის გზასთან დაკავშირებული რეფორმების შესახებ. პარლამენტმა საქართველოს პრეზიდენტის იმპიჩმენტს მხარი არ დაუჭირა. უხეში რიტორიკის გამოყენება გრძელდება ევროკავშირის მიმართ დეზინფორმაციის ინციდენტებით. უნდა მოხდეს თანამშრომლობა, კომპრომისების მიღწევა და ინკლუზიური კონსულტაციები ოპოზიციურ პარტიებთან და სამოქალაქო საზოგადოებასთან, განსაკუთრებით რეფორმებთან დაკავშირებით, რომლებიც დაკავშირებულია საქართველოს ევროკავშირის დღის წესრიგთან. ყველა მხარე და დაინტერესებული მხარე უნდა დაეყრდნოს ფართო კონსენსუსს საქართველოს ევროპულ გზაზე, საქართველოს მოქალაქეების დიდი უმრავლესობის ნების შესაბამისად“, - წერია ანგარიშში.

დოკუმენტში ასევე მიმოხილულია საქართველოს სასამართლო სისტემაც და აღნიშნულია, რომ მიღებულ იქნა რამდენიმე საკანონმდებლო ცვლილება, მათ შორის საერთო სასამართლოებთან დაკავშირებით.

"საქართველომ კვლავ უნდა განახორციელოს სასამართლო სისტემის ჰოლისტიკური და ეფექტური რეფორმა, რათა უზრუნველყოს ყველა სასამართლო და პროკურატურის ინსტიტუტის ეფექტური დამოუკიდებლობა, ანგარიშვალდებულება და მიუკერძოებლობა იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს საფუძვლიანი რეფორმირებით.

მიღებულ უნდა იქნას საკონსტიტუციო ცვლილებების პროექტი გენერალური პროკურორის დანიშვნის შესახებ.

ვენეციის კომისიის დასკვნაში აღნიშნულია, რომ თუ სექტემბრის ცვლილებების პროექტი მიიღება, კიდევ ერთი ძირითადი რეკომენდაციის გათვალისწინება მოხდება - კერძოდ, მოსამართლის დისციპლინური პასუხისმგებლობის საფუძვლების შეზღუდვა. შესწორებები არ ეხებოდა ვენეციის კომისიის ახალი დასკვნის ძირითად რეკომენდაციებს, რაც ეხება იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს ყოვლისმომცველ რეფორმას და უზენაეს სასამართლოს. კერძოდ, ეს ეხება იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს ფუნქციონირებას და უფლებამოსილებებს, მათ შორის იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრების მანდატს, მოსამართლეთა თანხმობის გარეშე გადაყვანას და უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეთა შერჩევისას გასაჩივრების ეფექტურ უფლებას”, - აღნიშნულია ანგარიშში.

გარდა ამისა, ფუნდამენტურ უფლებებთან დაკავშირებით, საქართველომ მოახდინა ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო კონვენციებისა და დოკუმენტების უმეტესობის რატიფიცირება და მთლიანობაში, ასრულებს ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო კანონმდებლობით ნაკისრ ვალდებულებებს. ამასთან, ადამიანის უფლებათა ეროვნული სტრატეგია შეიცავს გარკვეულ დადებით ელემენტებს ეკონომიკურ და სოციალურ უფლებებთან დაკავშირებით, თუმცა გადასაწყვეტი რჩება რამდენიმე ძირითადი საკითხი, კერძოდ დისკრიმინაცია სექსუალური ორიენტაციისა და გენდერული იდენტობის ნიშნით, ასევე, სასამართლო ხელისუფლების დამოუკიდებლობა, ანგარიშვალდებულება და გამჭვირვალობა.

ანგარიშის მიხედვითვე, საქართველომ უნდა გააგრძელოს დეოლიგარქიზაციის სამოქმედო გეგმის განვითარება და გაუმჯობესება, რათა უზრუნველყოს ყველა საკვანძო მიმართულებით ეფექტური ზომების მიღება.

"საქართველომ უნდა გააგრძელოს დეოლიგარქიზაციის სამოქმედო გეგმის განვითარება და გაუმჯობესება, რათა უზრუნველყოს ყველა საკვანძო მიმართულებით ეფექტური ზომების მიღება. ეფექტურმა იმპლემენტაციამ უნდა მიგვიყვანოს ხელშესახები გამოცდილების დაგროვებამდე.

სწრაფად უნდა შეიქმნას კოორდინაციისა და მონიტორინგის ინკლუზიური და საიმედო მექანიზმი, რომელიც შესაძლოს გახდის სამოქმედო გეგმის დროულ გადახედვასა და მის შევსებას, საჭიროების შემთხვევაში“, - ნათქვამია ანგარიშში.

დოკუმენტში აღნიშნულია, რომ საქართველომ უნდა გააძლიეროს ანტიკორუფციული სააგენტოს დამოუკიდებლობა, თავი მოუყაროს ყველა საკვანძო ანტიკორუფციულ ფუნქციებს, რათა მკაცრად განიხილოს მაღალი დონის კორუფციული შემთხვევები.

„საქართველომ უნდა გააძლიეროს ანტიკორუფციული სააგენტოს დამოუკიდებლობა, თავი მოუყაროს ყველა საკვანძო ანტიკორუფციულ ფუნქციებს, რათა მკაცრად განიხილოს მაღალი დონის კორუფციული შემთხვევები. ახალი სპეციალური საგამოძიებო სამსახური და პერსონალური მონაცემების დაცვის სამსახური აღჭურვოს მათი მანდატის შესაბამისი რესურსებით და უზრუნველყოს მათი ინსტიტუციური დამოუკიდებლობა.

პარლამენტმა მიიღო კანონმდებლობა, რომელიც აძლიერებს სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის საგამოძიებო უფლებამოსილებას და პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის თანამშრომლების სოციალური დაცვის შეღავათებს. 2022 წლის ODIHR-ის რეკომენდაციები სამსახურის უფროსის დანიშვნისა და თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ უნდა იქნას განხილული.

საქართველომ ასევე უნდა გადახედოს კანონმდებლობას ანტიკორუფციული ბიუროს, სპეციალური საგამოძიებო სამსახურისა და პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახურის შესახებ, ვენეციის კომისიის რეკომენდაციების შესაბამისად“, - წერია ანგარიშში.

ამასთან, რაც შეეხება გამოხატვის თავისუფლებას ევროკომისია წერს, რომ საქართველოს აქვს გარკვეული დონის მომზადება და მიღწეულია შეზღუდული პროგრესი - გამოხატვის თავისუფლების უფლებას პატივს სცემენ და იცავენ.

"მედიაგარემო ძირითადად პლურალისტურია, მაგრამ ასევე ძალზე პოლარიზებული და მტრულ გარემოში მუშაობს. ბიზნესისა და პოლიტიკური ინტერესების გადაკვეთა კვლავ აფერხებდა მედიის დამოუკიდებლობას. ადგილი ჰქონდა დაშინებებს, ასევე მედიის წარმომადგენლებზე ფიზიკური და სიტყვიერ თავდასხმებს, წინასაარჩევნო მიტინგებისა და დემონსტრაციების კონტექსტში. შემდგომი გამოძიებები ჯერჯერობით არაეფექტურია. მედიის მიმართ მძაფრი განცხადებები ასევე ხელისუფლების მაღალი რანგის წარმომადგენლებისგან მოდის. სასამართლო პროცესები და გამოძიება ოპოზიციური მედიის მფლობელების წინააღმდეგ გახშირდა. ბოლო განაჩენები მედიის კრიტიკულ გაშუქებაზე უარყოფითად მოქმედებს", - ვკითხულობთ დოკუმენტში.

დოკუმენტში, სადაც მიმოხილულია შეკრების თავისუფლება, ნათქვამია, რომ აღნიშნული უფლების გამოყენებასთან დაკავშირებით პრობლემები კვლავ არსებობს, განსაკუთრებით იმ პირების მიმართ, რომლებიც ყველაზე მოწყვლად მდგომარეობაში არიან, როგორც ეს 8 ივლისს Tbilisi Pride-ის მონაწილეების მიმართ სასტიკი თავდასხმის დროს მოხდა.

ევროკომისია ასევე აღნიშნავს, რომ პარლამენტმა წინასწარი კონსულტაციების გარეშე და დაჩქარებული წესით მიიღო "შეკრების შესახებ" კანონში ცვლილებები, რომელსაც პრეზიდენტმა შემდგომში ვეტოც დაადო.

გარდა ამისა, აღნიშნულია, რომ ინსტიტუციურ დონეზე, გენდერულ ძალადობაზე რეაგირება კარგად არის განსაზღვრული, თუმცა, დამცავი ზომები, მსხვერპლთა მხარდაჭერის სერვისები და თავშესაფრის შემდგომი დახმარება შემდგომ გაუმჯობესებას საჭიროებს.

---

ავტორი: ექსპრესნიუსი,

---

დღის თემა

მთავარი თემა

ინტერვიუ - ექსკლუზივი