რამდენიმე დღეა რიკოთზე ავტობანი ავტომობილებისთვის კვლავ ჩაკეტილია. საავტომობილო გზების დეპარტამენტის ცნობით, გზის სიახლოვეს მეწყრული პროცესების განვითარების საშიშროების გამო, ყველა სახის ავტოტრანსპორტის მოძრაობა დროებით იკრძალება ახალსოფლის სატრანსპორტო კვანძიდან ზესტაფონამდე (საერთაშორისო მნიშვნელობის თბილისი–სენაკი–ლესელიძის საავტომობილო გზის (149-ე კმ) მონაკვეთზე).

რიკოთის მონაკვეთი 30 მარტის შემდეგ არის ჩაკეტილი ავტომობილებისთვის და მგზავრები გადაადგილდებიან გომი-საჩხერე-ჭიათურა-ზესტაფონის გზით, რომლის საფარიც რიგ ადგილებში ასევე დაზიანებულია.

3 მარტს, გამართულ ბრიფინგზე ითქვა, რომ კვირის ბოლოს გახდება ცნობილი, როდის იქნება შესაძლებელი აღმოსავლეთ და დასავლეთ საქართველოს დამაკავშირებელ მთავარ მაგისტრალზე მოძრაობის განახლება.

საავტომობილო გზების დეპარტამენტის თავმჯდომარემ გიორგი წერეთელმა დღეს მედიას უთხრა, რომ რიკოთის მონაკვეთის დაკეტვის აუცილებლობა მეწყრული პროცესების განვითარებით იყო განპირობებული და ახლა ამ მონაკვეთზე ადგილობრივი და საერთაშორისო სპეციალისტები ატარებენ კვლევებს.

"თოვლის დნობის შედეგად გზასთან სიახლოვეს, დაახლოებით 200 მეტრში, განვითარდა მეწყრული პროცესები. დაკვირვების შედეგად გამოვლინდა ბზარების ზრდის და აღნიშნულ მონაკვეთზე მეწყრული პროცესების განვითარების და ჩამოსვლის ტენდენცია", - თქვა გიორგი წერეთელმა. ის ამტკიცებს, რომ რიკოთის საუღელტეხილო გზის მშებელობის დაწყებას წინ უძღოდა საკმაოდ მოცულობის კვლევები, თავად სამშენებლო პროექტი კი მსოფლიოში ერთ-ერთი საუკეთესო ამერიკულ-თურქული კონსორციუმის მიერ არის არის მომზადებული.

„საპროექტო გადაწყვეტების მიღებამდე წინასწარ, დაახლოებით 170-ზე მეტი გეოლოგიური კვლევა იყო ჩატარებული უშუალოდ რიკოთის პირველ მონაკვეთზე. მხოლოდ ამის შემდგომ მომზადდა შესაბამისი საპროექტო
გადაწყვეტილება და დაიგეგმა და გაკეთდა პროექტი“- აღნიშნა გიორგი წერეთელმა.

14 მარტს აღმოსავლეთ-დასავლეთის ჩქაროსნული მაგისტრალის უბისა-შორაპნის მონაკვეთზე გვირაბი ჩამოინგრა. როგორც საგზაო დეპარტამენტი აღნიშნავდა, დაზიანება გამოიწვია უხვი ნალექის შედეგად გააქტიურებულმა მეწყრულმა პროცესებმა.

მათივე ინფორმაციით, სამუშაოების მიმდინარეობისას, ფერდის ე.წ. დატერასება-გამაგრებამდე, ბოლო პერიოდში მოსული უხვი ნალექის შედეგად გააქტიურებულმა მეწყრულმა პროცესებმა, ჩამოშალა ფერდის ერთ-ერთი უბნის დროებით მოპირკეთებული (ტორკრეტირებული) ზედაპირი, რამაც დააზიანა გარე ბეტონის სექცია.

გზის სამშენებლო სამუშაოებს ჩინური კომპანია Hunan Road and Bridge Construction Group-ი ასრულებს. 2018 წელს სატენდერო წინადადება სულ 10-მა კომპანიამ წარმოადგინა, რის შემდეგაც შეთავაზებული წინადადებები განიხილეს და დონორ ორგანიზაციასთან კონსულტაციით გამარჯვებული კომპანია გამოვლინდა.

პროექტი, ხევი-უბისას 12,2 კმ-იან მონაკვეთზე, ოთხზოლიანი გზის მშენებლობას ითვალისწინებს. აღნიშნულ მონაკვეთზე, 35 ახალი ხიდისა (18 ხიდი – თბილისი-არგვეთას მიმართულებით, ხოლო, 17 – არგვეთა-თბილისის მიმართულებით) და 18 გვირაბის მშენებლობა იგეგმება. მოხდება ხელოვნური ნაგებობების, წყალგამტარი მილების, შესაბამისი სადრენაჟო სისტემების მოწყობა. გატარდება საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების ღონისძიებები. ასევე დაგეგმილია სამი  სატრანსპორტო კვანძის მოწყობა. პირველი კვანძი ხუნევსა და ვერტყვიჭალას შორის მოეწყობა, მეორე კვანძი – საქასრიაში, ხოლო მესამე კვანძი – ბორითში.

ხევი-უბისას 12.2 კმ-იანი მონაკვეთის (II სექცია) მშენებლობას აზიის განვითარების ბანკი (ADB) აფინანსებს. აღნიშნული მონაკვეთი, ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე გაივლის, რიკოთის უღელტეხილზე, საერთო ჯამში დაგეგმილია 51.6 კმ-მდე სიგრძის გზის მშენებლობა, რომელიც 96 ხიდსა და 53 გვირაბს მოიცავს. რიკოთის საუღელტეხილო მონაკვეთის მშენებლობა ოთხ სექციად არის დაყოფილი: ჩუმათელეთი-ხევის მონაკვეთი (I სექცია) 11.7 კმ, ხევი-უბისას მონაკვეთი (II სექცია) 12,2 კმ, უბისა-შორაპანის მონაკვეთი (III სექცია) 13 კმ. შორაპანი-არგვეთას მონაკვეთი (IV სექცია) 14,7კმ.

როგორც 2018 წელს საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტის მიერ გავრცელებულ ინფორმაციაში იყო აღნიშნული, პროექტის განხორციელების ვადად 2018 წლის დეკემბრიდან 2021 წლის დეკემბრამდე პერიოდი იყო განსაზღვრული. თუმცა, სააგენტოს არაფერი გამოუქვეყნებია კომპანიის წარუმატებლობის შესახებ პროექტები, გადაცდომები, სკანდალები და შელახული საერთაშორისო რეპუტაცია, რაც ასახულია არაერთ საერთაშორისო გამიძიებაში.

CRBC ანუ ჩინეთის გზებისა და ხიდების კორპორაცია საქართველოს მთავრობის ერთ-ერთი უმსხვილესი კონტრაქტორია, რომელთანაც მილიარდ ლარზე დიდი ღირებულების ხელშეკრულებები არის გაფორმებული. კომპანია ამჟამად საერთაშორისო და ადგილობრივი მნიშვნელობის საგზაო პროექტებს აშენებს, მათ შორის უმსხვილესია ₾902-მილიონიანი კონტრაქტი ავტობანის უბისა-შორაპნის მონაკვეთის მშენებლობაზე.

CRBC-ის ქართულმა შვილობილმა 2021 წლის ფინანსური ანგარიშგება გამოაქვეყნა. ანგარიშის მიხედვით, გასულ წელს კომპანიის შემოსავალი 63.4 მილიონი ლარით, 223.2 მილიონ ლარამდე გაიზარდა. კომპანიის წმინდა მოგება კი 18.9 მილიონი ლარიდან 11.7 მილიონ ლარამდე შემცირდა.

კორუფციის ნიშნები

2021 წელს სამოქალაქო იდეა China Watch-ის მეშვიდე ანგარიშში ჩინეთის ხიდებისა და გზების კორპორაციის (China Road and Bridge Corporation) საქართველოში საქმიანობასთან დაკავშირებულ გადაცდომებზე, კანონის დარღვევით მოგებულ ტენდერებზე, შრომითი უფლებების დარღვევებზე წერდა.

„ეს კომპანია საავტომობილო გზების დეპარტამენტთან ორი უმსხვილესი პროექტის ფარგლებში თანამშრომლობს და სხვა საქართველოში არსებული ჩინური კომპანიების მსგავსად, ისიც 2009 წელს, ფილიპინების ეროვნული გზების გაუმჯობესებისა და მართვის პროგრამის (NRIMP 1) პირველი ფაზის ტენდერში გამოვლენილი თაღლითური საქმიანობის გამო მსოფლიო ბანკმა შავ სიაში შეიყვანა. მას რვა წლით აეკრძალა მსოფლიო ბანკის მიერ დაფინანსებულ ყველა ინფრასტრუქტურულ პროექტში მონაწილეობა.
საქართველოში ჩინური კომპანიის გადაცდომები ძირითადად უკავშირდება შრომითი უსაფრთხოების წესების დარღვევას. კერძოდ, China Road and Bridge Corporation სამუშაო ადგილზე არ იცავდა მინიმალურ სანიტარულ ნორმებს, დასაქმებულებს აიძულებდნენ ზეგანაკვეთურ სამუშაოს და რაც ყველაზე მთავარია, ტერიტორიაზე არ იყო შექმნილი შრომის უსაფრთხოების პირობები, რამაც ადგილობრივი მუშების ჯანმრთელობას საფრთხე შეუქმნა. შრომის ინსპექციამ „China Road and Bridge Corporation“-ს მხოლოდ რამდენიმე რეკომენდაცია მისცა და რეალურად, კომპანიის წინააღმდეგ რაიმე სახის სანქცია არ განხორციელებულა. China Road and Bridge Corporation-ის სადავო საქმიანობა ასევე შეინიშნება კენიაში, უგანდაში, ყირგიზეთში, ხორვატიასა და უკრაინაში. თუმცა, მიუხედავად სხვა ქვეყნებში არსებული გადაცდომებისა, საქართველოს მთავრობა განაგრძობს აქტიურ თანამშრომლობას ჩინური კომპანიის წარმომადგენლებთან და მათთან ახალ კონტრაქტებს აფორმებს“, - აღნიშნულია ანგარიშში. 
ფინანსური ანგარიშის თანახმად, კომპანიის ხარჯებში პირველ ადგილზეა მასალების შესყიდვა, რადგანაც 2021 წელს CRBC-მა 170.3 მილიონი ლარის ძირითადი მასალები, არმატურა, ბეტონი და სხვა მასალები შეიძინა. თანამშრომელთა ხელფასებად კი კომპანიამ 15 მილიონი ლარი გასცა.

სამოქალაქო იდეა China Watch-ის ანგარიშში ასევე ნათქვამია რომ ჩინური კომპანია რატომღაც სახელმწიფო სტრუქტურებში  ყველა სხვა კომპანიას შორის ყველაზე რეიტინგულია. ისინი მონაწილეობენ სახელმწიფოს მიერ ორგანიზებულ დიდ ტენდერებში შესყიდვების სააგენტოს მეშვეობით და ხშირად „ამარცხებენ“ ბევრად უფრო კვალიფიციურ ქართველს და სხვა უცხოური კომპანიები საეჭვო გარემოებებში. ჩინეთის გზა და Bridge Corporation (CRBC) ეკუთვნის ერთ-ერთ ზემოხსენებულ ჩინელს კომპანიები. 2016 წელს CRBC დარეგისტრირდა სახელმწიფო ელექტრონულ პორტალზე მიმწოდებლად საქართველოს შესყიდვების სააგენტო.  2020 წლის აგვისტოში კომპანიამ

პირველად მოიგო ტენდერი და გააფორმა ხელშეკრულება საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტთან. ფაქტობრივად, ეს ტენდერი ჩინეთის მიერ მოგებული პირველი ტენდერი არ არის.

„სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად: „მსოფლიო ბანკის, გაეროს მიერ განსაზღვრული შესყიდვების პროცედურები ორგანიზაცია, ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკი აზიის განვითარების ბანკი, გერმანიის რეკონსტრუქციის საკრედიტო ბანკი (KFW) და ევროპის საინვესტიციო ბანკი (EIB) შეიძლება გამოყენებულ იქნას საჯარო განხორციელებისას შესყიდვა, თუ ეს ორგანიზაციები ჩართულნი არიან დაკავშირებულ სამართლებრივ ურთიერთობებში შესყიდვის განხორციელებამდე. თუ ეს ორგანიზაციები არ არიან ჩართულნი შესყიდვის განხორციელებასთან დაკავშირებულ სამართლებრივ ურთიერთობებში, როგორც ამ ორგანიზაციების, ასევე სხვათა შესყიდვების პროცედურებს ორგანიზაციების გამოყენება შეიძლება მხოლოდ საქართველოს მთავრობის დადგენილებით.“.

რამდენადაც ევროპის საინვესტიციო ბანკმა დააფინანსა აღნიშნული პროექტი, შესყიდვის პროცედურული საკითხები განისაზღვრა EIB-ის მიერ.

საკუთარი წესები. შესაბამისად, ორგანიზაციამ არ გამოიყენა სახელმწიფო შესყიდვების ქართული ელექტრონული სისტემა. ამიტომ, ოფიციალური ინფორმაცია ამის შესახებ რიკოთის უბისა-შორაპნის მონაკვეთის მშენებლობის შესყიდვა უღელტეხილის გზა და გამარჯვებული კომპანია ხელმისაწვდომია ვებ გვერდებზე საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტი და EIB.

2018 წლის 6 ივლისს ევროპის საინვესტიციო ბანკმა (EIB) გამოყო დაახლოებით 332 მილიონი ევრო რიკოთის უღელტეხილის 13 კმ სიგრძის მესამე მონაკვეთის დასაფინანსებლად გზა – უბისა-შორაპანი. ოფიციალური ინფორმაციით, რომელიც გამოქვეყნდა EIB-ის ვებ გვერდზე, ბანკი მოითხოვს ბენეფიციარებს, უზრუნველყონ შესყიდვების ნებისმიერი პროცედურების შესრულება ბანკის შესყიდვების სახელმძღვანელოს, ევროკავშირის სახელმწიფო შესყიდვების შესაბამისი მოქმედი წესებისა და შესაბამისად.

2018 წლის 4 ივლისს ტენდერი ელექტრონულ შესყიდვაზე 13 ქ. უბისა-შორაპნის კმ-ის საავტომობილო გზა გამოქვეყნდა გზების დეპარტამენტი. სატენდერო დოკუმენტაციის ფარგლებში საჭირო იყო შესაბამისი სამშენებლო გამოცდილება. მოთხოვნებს შორის იყო მონაწილეობა 320 მილიონი აშშ დოლარის ღირებულების კონტრაქტებში, რომლებიც ასევე წარმატებით დასრულდა შესრულებული. მშენებლობის დასრულების სავარაუდო თარიღია იყო 2021 წლის დეკემბერი. საბოლოოდ, რვა კომპანია გამოცხადდა ტენდერზე. 2018 წლის 21 ნოემბერს გამოვლინდა გამარჯვებული კომპანია. 901 973 206,57 ლარი

ღირებულების კონტრაქტი გაფორმდა China Road and Bridge Corporation-ს შორის და საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტი. ზემოაღნიშნული ტენდერიდან გამომდინარე არ არის გამოქვეყნებული სახელმწიფო შესყიდვების ელექტრონულ სისტემაზე, არსებობს ზოგიერთი გაურკვეველი საკითხი:

CRBC-ის პროექტების ჩამონათვალია:

1) უბისა-შორაპანი მონაკვეთზე ცემენტ-ბეტონის 4 ზოლიანი 13 კმ-იანი გზის, 27 ხიდისა და 18 გვირაბის მშენებლობა. გვირაბების სიგრძეები მერყეობს 300 მეტრიან 1600 მეტრამდე და 27 ხიდიდან 13 განლაგებულია თბილისი-არგვეთას მიმართულებაზე, ხოლო 14 - აგრვეთა-თბილისის მიმართულებაზე . გარდა ამისა, პროექტი მოიცავს ხელოვნური ნაგებობების მშენებლობას, წყალანირების ფუნქციონალური სისტემების და სადრენაჟე სისტემების მოწყობას და საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოების ზომების უზრუნველყოფისათვის აუცილებელი სამუშაოების წარმართვას. ჩუმათელეთი-არგვეთას მონაკვეთი E60 ავტომაგისტრალის შემადგენელი ნაწილია და ერთ-ერთი ურთულესი მონაკვეთია. მშენებლობა ხორციელდება აღმოსავლეთ-დასავლეთის ავტობანის გაუმჯობესების მეოთხე პროექტის ფარგლებში. სამუშაოებს ევროპის საინვესტიციო ბანკი აფინანსებს.

2) ჟინვალი-ბარისახო-შატილის საავტომობილო გზის კმ 25.5 - კმ 32 სარეაბილიტაციო სამუშაოები. აღნიშნულ მონაკვეთს 40 წელია არ ჩატარებია რეაბილიტაცია და გზა ძლიერ დაზიანებული იყო, რაც აფერხებდა ავტოტრანსპორტის გადაადგილებას. პროექტის ფარგლებში ასევე განხორციელდება ხელოვნური ნაგებობების, ადგილობრივ გზებთან მიერთებების, გზის კუთვნილებისა და კეთილმოწყობის სამუშაოები; თვალამრიდების, ბეტონის კიუვეტებისა და გვერდულების მოწყობის სამუშაოები. ასევე, ხორციელდება ქვათაცვენის საწინააღმდეგო ლითონის ბადეების მოწყობა. სამუშაოებს მსოფლიო ბანკი აფინანსებს.

3) გურიის რეგიონში 9 სხვადასხვა საგზაო მონაკვეთზე, ჯამურად დაახლოებით 63 კმ-მდე სარეაბილიტაციო სამუშაოები. რეაბილიტაცია ჩაუტარდება შემდეგ საგზაო მონაკვეთებს: ჩოხატაური-ბახმაროს გზის 24.5 კმ-იან მონაკვეთს, ჩოხატაური-ზომლეთის გზის 10.3 კმ-იან მონაკვეთს, ოზურგეთი-ნატანები-ურეკის გზის 2.8 კმ-იან მონაკვეთს და საჯავახო-ჩოხატაური-ოზურგეთი-ქობულეთის გზის 25.6 კმ-იან მონაკვეთს. პროექტის ფარგლებში, აღნიშნულ საგზაო მონაკვეთებზე დაგეგმილია: გზის საფუძვლის განახლება და გაუმჯობესება, ახალი ხელოვნური ნაგებობების (წყალგამტარი მილები, საყრდენი კედლები და სხვა) მოწყობა, ახალი ასფალტ-ბეტონის საფარის მოწყობა, მოძრაობის უსაფრთხოების გაუმჯობესება, საგზაო ნიშნების მოწყობა და გზის სავალი ნაწილის მონიშვნა და შემოფარგვლა. სამუშაოებს მსოფლიო ბანკი აფინანსებს.

4) ბაკურციხე-წნორის შემოვლითი გზა ბაკურციხე-წნორის შემოვლითი გზის პროექტი ითვალისწინებს 16.6 კილომეტრი სიგრძის, 2-ზოლიანი, ასფალტბეტონის საფარიანი გზის, 6 ხიდის და ორი სატრანსპორტო კვანძის (გზაგამტარის) მშენებლობას. ბაკურციხე-წნორის შემოვლითი გზა კახეთის ერთ-ერთი ძირითადი გზის (თბილისი-ბაკურციხე-ლაგოდეხის) ნაწილია, რომელიც მჭიდროდ დასახლებულ ტერიტორიაზე გადის და სატრანზიტო მოძრაობის მაღალი ინტენსივობით გამოირჩევა. ახალი გზა გვერდს აუვლის მჭიდროდ დასახლებულ წნორსა და 6 მიმდებარე სოფელს (ბაკურციხეს, კარდენახს, ანაგს, ვაქირს, მაშნაარს და საქობოს). ახალი შემოვლითი გზა ალაზნის ველის მხარეს აშენდება და თბილისი-ბაკურციხე-ლაგოდეხი-აზერბაიჯანის საზღვრის საერთაშორისო გზას არსებულ შიდასახელმწიფოებრივ გზასთან დააკავშირებს.

5) ვაზიანი-საგარეჯოს საავტომობილო გზა ლოტი-1 იწყება კმ 04+040-ზე, მდებარეობს ვაზიანის კვანძთან, დასასრული კმ 27+840 მდებარეობს ნინოწმინდამდე, საგარეჯოს კვანძის აღმოსავლეთით. პროექტი ითვალისწინებს 23,8 კმ საავტომობილო გზის და 13 სახიდე გადასასვლელის მშენებლობას. თბილისი-საგარეჯოს მონაკვეთი, თბილისიდან კახეთის მიმართულებით დამაკავშირებელი ძირითადი მაგისტრალის და ასევე აზერბაიჯანის ჩრდილო–დასავლეთ რეგიონთან დამაკავშირებელ სატრანზიტო კორიდორის ნაწილია. არსებული გზა ისეთ მჭიდროდ დასახლებულ სოფლებსა და ქალაქებში გადის როგორებიცაა: ვაზიანი, სართიჭალა, ნინოწმინდა და საგარეჯო. კახეთისთვის, როგორც ტურისტული თვალსაზრისით ყველაზე მზარდი ინტერესის მქონე რეგიონისთვის, თანამედროვე სტანდარტების შესაბამისი, კარგად განვითარებული საგზაო ინფრასტრუქტურა ძალიან მნიშვნელოვანია,"- ნათქვამია კომპანიის მმართველობით ანგარიშში.

ავტორი: ირაკლი მანაგაძე , ექსპრესნიუსის რეპორტიორი 2009 წლიდან

სოციალური ქსელები

ჟურნალისტი გელა მთივლიშვილი წერს, რომ თავს დაესხნენ

ორბანმა უნგრეთის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა დატოვა

ზვიად მაისაშვილი: ორივე სპეცრაზმელმა აღიარა დანაშაული, ბოდიში მოიხადეს

ზურაბიშვილმა ევროკავშირის ელჩს დიუშენის მქონე ბავშვების დახმარების თხოვნით მიმართა