2022-09-29 16:35:05, 827 ნახვა

---

კრემლის ბირთვული საფრთხე - რამდენად შორს წავა პუტინი უკრაინისა და დასავლეთის შანტაჟით

რუსეთმა, როგორც ერთ-ერთმა ქვეყანამ, რომელიც ფლობს ბირთვულ „პორტფელს“, ომის მერვე თვეში ამ იარაღით ღია მუქარა დაიწყო. 

რუსმა დიქტატორმა ვლადიმერ პუტინმა გასულ კვირას განაცხადა, რომ მზად არის გამოიყენოს „ყველა საშუალება” რუსეთის ფედერაციის სუვერენიტეტის დასაცავად. 

უკრაინის ოკუპირებულ ტერიტორიებზე ფსევდორეფერენდუმების გათვალისწინებით, ლოგიკურია ვივარაუდოთ, რომ პუტინის წარმოდგენაში რუსეთის სუვერენიტეტი შეიძლება გარკვეულწილად გაფართოვდეს. 

ბირთვული „ტრიადის” შიგნით

რუსეთის ბირთვულ ძალებს ზოგჯერ მოიხსენიებენ როგორც „ტრიადას” იმის გამო, რომ მათში შედის სამივე ტიპის იარაღი - სტრატეგიული ავიაცია, კონტინენტთაშორისი ბალისტიკური რაკეტები და ბირთვული წყალქვეშა სარაკეტო მატარებლები.

სამხედრო სამართლებრივი კვლევის ცენტრის ხელმძღვანელი, ალექსანდრე მუსიენკოს თქმით, ტაქტიკურ იარაღს კილოტონების რაოდენობის მიხედვით უფრო მცირე მოცულობა და მუხტი აქვს. შესაბამისად, ასეთი იარაღი, უფრო ახლო მანძილზე გამოიყენება.

სტრატეგიული იარაღი არის კონტინენტთაშორისი რაკეტები ან ბომბები დამუხტვის კომპონენტის დიდი მოცულობით. ისინი გამოიყენება შორ მანძილზე დარტყმებისთვის. 

რუსეთი, რომელიც ამ ტიპის იარაღს ფლობს, უკვე არაერთხელ სცადა დასავლეთის დაშანტაჟება თავისი პროპაგანდით.

რუსეთს არსენალში 400-დან 800 კილოტონამდე იარაღი აქვს. შესაბამისად, თამამად შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ასეთი რაკეტა თუ ბომბი გაანადგურებს ყველაფერს ხუთი კილომეტრის რადიუსში და ასევე მნიშვნელოვან ზიანს მიაყენებს ყველაფერს 30 რადიუსში.

ათწლეულების მანძილზე რუსეთის ფედერაცია დიდ ყურადღებას უთმობდა და უზარმაზარ თანხას ხარჯავდა თავისი ბირთვული მარაგის მოდერნიზაციაზე. 

2021 წელს რუსეთის თავდაცვის მინისტრმა, სერგეი შოიგუმ განაცხადა, რომ თანამედროვე იარაღის წილი „ტრიადაში“ ამჟამად 89,1%-ია. თუმცა, რუსეთის შეიარაღებულ ძალებში გავრცელებული კორუფციის გათვალისწინებით, შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ მინისტრის განცხადებები უფრო საჭიროა დემონსტრაციული დაშინების მიზნით.

ამასთა, მნიშვნელოვანია გვესმოდეს, რომ იარაღის მთელი ეს მრავალფეროვნება არ შეიძლება და არ იქნება გამოყენებული „რთული ჯაჭვის“ ჩართვის გარეშე, რომელშიც ერთზე მეტი პუტინი მონაწილეობს.

ილუზია, რომ რაკეტები „წითელ ღილაკზე“ დაჭერის შემდეგ დაუყოვნებლივ გაფრინდნენ უკრაინის ან დასავლეთისკენ, დაშინების მიზნით გამოიყენებოდა, სინამდვილეში, ყველაფერი ბევრად უფრო რთულია.

მუსიენკოს თქმით, ამისთვის აღნიშნული პროცესი უნდა გადაამოწმდეს ჯერ პრეზიდენტმის, შემდეგ გენერალური შტაბის უფროსისა და თავდაცვის მინისტრის მიერ. 

„მათ აქვთ შესაბამისი გაშვების კოდები და ყველა ოფიცერს აქვს ერთი და იგივე ჩემოდანი. რაც ითვალისწინებს ბირთვული იარაღის გამოყენებას. ამის შემდეგ კოდები გადაეცემა სტრატეგიული სარაკეტო ძალების სისტემის მეშვეობით, ღილაკზე დაჭერით”,- განაცხადა მუსიენკომ.

მისივე თქმით, დარტყმა შესაძლებელია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ სიგნალი მოდის სამივე მოწყობილობიდან. მას იღებს გენერალური შტაბი.

ტაქტიკური ბირთვული იარაღის შემთხვევაში აზრები იყოფა. 

მუსიენკოს თქმით, აქ სქემა უფრო მარტივია, რადგან ის არ საჭიროებს ღილაკების დაჭერას - ბრძანება უბრალოდ შესაბამის განკარგულებას იღებს.

როგორც მედუზას რუსული ბირთვული იარაღის ექსპერტმა, მაქსიმ სტარჩაკმა განუცხადა, ჯაჭვი, რომელსაც ეს განკარგულება მოჰყვება, ბევრად უფრო გრძელი ხდება.

„ჯარში არ არის ტაქტიკური ქობინი. ის უნდა აიღოთ ცენტრალიზებული საწყობიდან, გადაიტანოთ, მოამზადოთ გადამზიდები, ჩაიტვირთოთ. ეს გრძელი ჯაჭვია და ყოველ ეტაპზე შეიძლება იყოს ეჭვი, ნამდვილად გვინდა თუ არა ამის გაკეთება“,- განაცხადა ექპერტმა.

რაც შეეხება თვალთვალს, სტრატეგიული იარაღის გამოყენებისთვის მოძრაობისა და მზადების შემჩნევა უფრო რთულია, ვიდრე ტაქტიკურის, მაგრამ მაინც შესაძლებელია. მით უმეტეს, თუ წინასწარ იცით ის ადგილები, სადაც რუსეთი ინახავს თავის „ტრიადას“ და ანადგურებს მას პრევენციული დარტყმით.

მუსიენკოს თქმით, ბირთვული იარაღი სავარაუდოდ ინახება ყირიმში, ფეოდოსია 13 ტრაქტზე. ეს არის სარდაფი, რომელიც აშენდა 50-იან წლებში. როდესაც უკრაინამ რუსეთს იარაღის მარაგი მისცა. თუმცა შემდეგ ის მიატოვეს, თუმცა 2015 წელს, ყირიმის ოკუპაციის ერთი წლის შემდეგ, რუსეთის ფედერაციამ სარდაფის აღდგენა დაიწყო.

კიდევ ერთი ადგილი, სადაც რუსეთს იარაღის შენახვა შეუძლია, არის კალინინგრადია.

„აქ არის ისკანდერის რაკეტები. მიმდინარე წლის მაისში კალინინგრადში ჩატარდა წვრთნები ტაქტიკური ბირთვული დარტყმების სიმულაციისთვის კალინინგრადისა და რეგიონის მხრიდან. ანუ, ევროპამ ეს იცის, მათ იციან. ასევე მუდმივად მონიტორინგს“, - ამბობს მუსიენკო.

რუსული ბირთვული გამოცდა ევროპისთვის

თავისი ისტორიის მანძილზე ჯერ სსრკ, შემდეგ კი რუსეთი პერიოდულად ემუქრებოდა მსოფლიოს ბირთვული იარაღით. მიუხედავად სხვადასხვა დაცვისა და შეკავების ბერკეტებისა, რუსეთის დღის წესრიგში ასევე გაჩნდა განცხადებები „ტრიადის“ გამოყენების შესახებ, რა თქმა უნდა, მხოლოდ „საკუთარი ქვეყნის გადარჩენის მიზნით“.

ვითარება განსაკუთრებით გამწვავდა ცივი ომის დროს, როდესაც მოყვარული მფრინავი მათიას რასტი წითელ მოედანზე დაეშვა. 

1987 წელს კავშირმა ეს მიიჩნია, როგორც სიგნალი ნატოსთვის, თითქოს მათთვის ადვილი იყო საბჭოთა ქვეყანაში მოხვედრა და ეს არ იქნებოდა პრობლემა. მაგრამ არც ეს ინციდენტი და არც ცნობილი კუბის სარაკეტო კრიზისი არ დასრულებულა ორმხრივი ბირთვული დარტყმით. 

1994 წელს უკრაინა გახდა ბუდაპეშტის მემორანდუმის ერთ-ერთი ხელმომწერი და რუსეთს თავისი ბირთვული არსენალი გადასცა. სანაცვლოდ უკრაინას უსაფრთხოების გარანტიები ჰქონდა, მათ შორის რუსეთსაც.

ახლა რუსეთის ფედერაცია „აგრესიის“ საპასუხოდ მთელი თავისი იარაღის გამოყენებით იმუქრება. 

ამავდროულად, ტაქტიკა, რომელსაც კრემლი მოჰყვება, უფრო მეტად წააგავს გამოძიებას, ვიდრე რეალურ საფრთხეს რუსეთისგან. თუმცა, ისევე, როგორც „რეფერენდუმები“, მოსკოვი ამზადებს ნიადაგს, სინჯავს უკრაინისა და მისი მოკავშირეების რეაქციას და ხედავს, რომ დასავლეთი ტერიტორიების უკანონო ანექსიაზე სანქციების გაფართოებით რეაგირებს.

ამასთან, ექსპერტის აზრით, თავად პუტინს ალბათ არ აქვს პასუხი კითხვაზე გამოიყენებს თუ არა ბირთვულ იარაღს. ხოლო პოლიტიკა ამ შემთხვევაში ექსკლუზიურად სიტუაციურია.

ფაქტობრივად, კრემლის მხრიდან ნებისმიერი შანტაჟი არის ევროპასა და შეერთებულ შტატებზე ზეწოლის მცდელობა, რამაც, თავის მხრივ, უნდა მოახდინოს ზეწოლა უკრაინაზე და აიძულოს იგი არასახარბიელო მოლაპარაკებები.

„პუტინს შეუძლია იმედი ჰქონდეს, რომ ბირთვული იარაღის გამოყენება დასავლეთისთვის ისეთი ძლიერი შოკი იქნება, რომ აიძულებს მას მოლაპარაკებას და დათმობებზე წასვლას. თეორია, რომ ბირთვული იარაღის გამოყენებამ შეიძლება აიძულოს მტერი უკან დაიხიოს რუსული სამხედრო დოქტრინის ნაწილია და ცნობილია როგორც "ესკალაცია დეესკალაციის მიზნით", - წერს Financial Times .

თუმცა, დასავლეთის ქვეყნები, ყოველ შემთხვევაში, დღეისათვის, არ უბიძგებენ უკრაინას, დაასრულოს ომი დიპლომატიური გზით, თუნდაც რუსეთის ფედერაციის მხრიდან მზარდი ფსონების მიუხედავად. 

პირიქით, დასავლეთი აგრძელებს რუსეთის გმობას და მოსალოდნელი შედეგების შესახებ აფრთხილებს. მაგალითად, აშშ-ს პრეზიდენტმა ჯო ბაიდენმა CBS-თან ინტერვიუში განაცხადა, რომ რუსეთის ფედერაციის მიერ ბირთვული იარაღის გამოყენება „შეცვლის ომის სახეს ისე, როგორც არაფერი მომხდარა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ“.

თავად პუტინი, გარდა აშკარა მუქარისა, სიგნალს აძლევს შეერთებულ შტატებს, რომ ბირთვული იარაღის გამოყენება მხოლოდ ამერიკას არშეუძლია. დასავლეთისთვის გაგზავნილ გზავნილში მოსკოვი ფაქტობრივად ამბობს, რომ მას სურს დაიკავოს თავისი ადგილი მრავალპოლარულ სამყაროში.

„ეს არის მოსკოვის გზავნილები, რომლებიც მიდის დასავლეთისკენ - რუსეთს უნდა, რომ პატივი სცენ. მაგრამ მათ აქვთ ძალიან უცნაური წარმოდგენა პატივისცემაზე. მათთვის პატივისცემა არის ვინმეს დამცირებისა და განადგურების შესაძლებლობა",- განაცხადა ექსპერტმა ენერგეტიკისა და უსაფრთხოების საერთაშორისო ურთიერთობებში,მიხაილ გონჩარმა.

ამასთან, ექსპერტების თქმით, სტრატეგიული იარაღის გამოყენება ნაკლებად სავარაუდოა. ამ ნაბიჯმა შეიძლება გამოიწვიოს დიდი ბირთვული ომი. აქ საკითხი არ არის იმდენად, სურს თუ არა პუტინს ეს, არამედ სურთ თუ არა მის მემამულეებს ბირთვული დარტყმის შედეგად სიკვდილი. დიდი ალბათობაა, რომ პასუხისმგებელი პირების გრძელი ჯაჭვი გაწყდეს.

რაც შეეხება ტაქტიკურ დარტყმას, ეს რომც მოხდეს, სტრატეგიულ გეგმაში ფრონტზე ვითარებას არანაირად არ შეიცვლება. 

„ეს იძლევა ტაქტიკურ წარმატებას, მაგრამ არა სტრატეგიულს. ეს უფრო მორალური და ფსიქოლოგიური ასპექტია. აი, ნახე, ჩვენ გამოვიყენეთ, არ გაქვს, ვერ გაუძლებ და ა.შ. დანებება, კაპიტულაცია“, - დასძინა გონჩარმა.

საბოლოოდ, მოვლენების განვითარების ყველაზე მრავალფეროვანი პროგნოზების მიუხედავად, უნდა გვესმოდეს, რომ თუნდაც ტაქტიკური ბირთვული იარაღის გამოყენება ნებისმიერ შემთხვევაში დიდ ზიანს მოუტანს ყველას და ყველაფერს.

გარდა ამისა, ექსპერტის აზრით, უკრაინას და მის მოკავშირეებს უნდა ჰქონდეთ პრევენციული დარტყმების შესაძლებლობა, რადგან ბირთვული აფეთქების თავიდან აცილება ბევრად უფრო ადვილია, ვიდრე მოგვიანებით მის შედეგებთან გამკლავება. რაოდენ უმნიშვნელოც არ უნდა იყოს ისინი ომის შემდგომი მსვლელობისათვის.

 

 

წყარო : РБК-Украина

 

---

ავტორი: ელენე გვიმრაძე, ექსპრესნიუსის რეპორტიორი 2018 წლიდან

---

დღის თემა

მთავარი თემა

ინტერვიუ - ექსკლუზივი